Journal of Management and Learning DevelopmentAnalysis of the Impact of Active Learning Based Instructional Design on Students’ Cognitive Engagement1404Farhad Amiriفرهاد امیریاستادیار،گروه مدیریت و حسابداری، واحد گرمی، دانشگاه‌ آزاد اسلامی، گرمی، ایران | Department of Management and Accounting, Islamic Azad University, Garmi Branch, Garmi, IranShahla Vazifeh Damirchiشهلا وظیفه دمیرچیگروه مدیریت، دانشگاه‌ جامع علمی کاربردی استان اردبیل، مرکز علمی و کاربردی خانه کارگر، پارس‌آباد، ایران | Department of Management, University of Applied Science and Technology, Ardabil Province, Khaneh Kargar Scientific–Applied Center, Parsabad, Iranپژوهش حاضر با هدف تحلیل تأثیر طراحی آموزشی مبتنی بر یادگیری فعال بر درگیری شناختی دانشجویان دانشگاه‌های استان اردبیل انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش اجرا توصیفی–همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان دانشگاه‌های استان اردبیل در سال تحصیلی ۱۴۰۴–1403 بود که از میان آنان بر اساس فرمول کوکران تعداد ۳۸۴ نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه طراحی آموزشی مبتنی بر یادگیری فعال برگرفته از چارچوب یادگیری فعال بونول و ایسن (1991) و پرسشنامه درگیری شناختی فردریکس، بلومنفلد و پاریس (2004) بود. روایی ابزارها از طریق نظر خبرگان تأیید و پایایی آنها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ برای پرسشنامه طراحی آموزشی مبتنی بر یادگیری فعال 0.82 و برای درگیری شناختی 0.79 به دست آمد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی و استنباطی در نرم‌افزار SPSS انجام شد و برای بررسی روابط بین متغیرها از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه استفاده گردید. نتایج نشان داد که میانگین متغیر طراحی آموزشی مبتنی بر یادگیری فعال و درگیری شناختی دانشجویان در سطح نسبتاً مطلوبی قرار دارد. همچنین نتایج آزمون همبستگی پیرسون نشان داد که بین طراحی آموزشی مبتنی بر یادگیری فعال و درگیری شناختی دانشجویان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (0.61=r). یافته‌های تحلیل رگرسیون نیز نشان داد که طراحی آموزشی مبتنی بر یادگیری فعال توانایی پیش‌بینی معنادار درگیری شناختی دانشجویان را دارد و حدود 37 درصد از تغییرات آن را تبیین می‌کند. بر اساس نتایج پژوهش می‌توان نتیجه گرفت که به‌کارگیری راهبردهای یادگیری فعال در طراحی فرایندهای آموزشی می‌تواند نقش مهمی در افزایش مشارکت ذهنی و پردازش شناختی دانشجویان داشته باشد و به بهبود کیفیت یادگیری در آموزش عالی کمک کند.The present study aimed to analyze the impact of active learning based instructional design on the cognitive engagement of students in universities in Ardabil Province. In terms of purpose, the research is applied, and in terms of methodology it is descriptive–correlational. The statistical population consisted of all students studying at universities in Ardabil Province during the 2024–2025 academic year. Based on Cochran’s formula, 384 students were selected using a stratified random sampling method. Data collection tools included an Active Learning Based Instructional Design Questionnaire derived from the active learning framework of Bonwell and Eison (1991), and the Cognitive Engagement Questionnaire developed by Fredricks, Blumenfeld, and Paris (2004). The validity of the instruments was confirmed through expert opinion, and their reliability was assessed using Cronbach’s alpha coefficient, which yielded values of 0.82 for the active learning based instructional design questionnaire and 0.79 for the cognitive engagement questionnaire. Data analysis was conducted using descriptive and inferential statistics in SPSS software. Pearson correlation coefficient and multiple regression analysis were applied to examine relationships between variables. The results showed that the mean scores of active learning based instructional design and students’ cognitive engagement were at a relatively desirable level. Pearson correlation results indicated a positive and significant relationship between active learning based instructional design and students’ cognitive engagement (r = 0.61). Furthermore, regression analysis demonstrated that active learning based instructional design significantly predicts students’ cognitive engagement and explains approximately 37% of its variance. Based on the findings, it can be concluded that applying active learning strategies in the design of instructional processes can play an important role in increasing students’ mental participation and cognitive processing, thereby improving the quality of learning in higher education.