پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش مدیریت مشارکتی در بهبود اثربخشی برنامه‌های تربیتی و آموزشی مدارس متوسطه شهر تهران انجام شد. این پژوهش از حیث هدف، کاربردی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی از نوع همبستگی است. جامعه آماری پژوهش را کلیه مدیران، معلمان و اعضای انجمن اولیا و مربیان مدارس متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ تشکیل دادند که با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای و بر اساس جدول کرجسی و مورگان، تعداد ۳۸۴ نفر به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل دو پرسشنامه استاندارد بود: پرسشنامه مدیریت مشارکتی (۳۲ گویه‌ای) و پرسشنامه اثربخشی برنامه‌های تربیتی و آموزشی (۲۴ گویه‌ای). روایی محتوایی ابزارها با استفاده از نظر متخصصان و روایی سازه از طریق تحلیل عاملی تأییدی مورد تأیید قرار گرفت. پایایی پرسشنامه‌ها نیز با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۹۴۲/۰ و ۹۱۵/۰ برآورد شد که حاکی از همسانی درونی مطلوب ابزارهاست. داده‌های گردآوری‌شده با استفاده از روش‌های آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار) و آمار استنباطی (ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه به روش همزمان) و با بهره‌گیری از نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۷ تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد که بین مدیریت مشارکتی و اثربخشی برنامه‌های تربیتی و آموزشی مدارس رابطه مثبت، قوی و معناداری وجود دارد (۷۲۱/۰ = r). همچنین، ابعاد چهارگانه مدیریت مشارکتی شامل تصمیم‌گیری مشارکتی، اعتمادسازی، چشم‌اندازسازی و اجرای مشارکتی، در مجموع ۵۲ درصد از واریانس اثربخشی برنامه‌های تربیتی و آموزشی را تبیین کردند (۵۲۰/۰ = R²) که در این میان، بعد تصمیم‌گیری مشارکتی با ضریب بتای ۲۵۴/۰، بیشترین سهم را در پیش‌بینی اثربخشی برنامه‌ها داشت. بر اساس یافته‌ها، مدیریت مشارکتی از طریق ایجاد بسترهای همکاری مؤثر، افزایش تعهد سازمانی و تسهیل تعاملات سازنده میان تمامی ذی‌نفعان مدرسه، به عنوان یک پیش‌بین مهم و تأثیرگذار، به ارتقای کیفیت و اثربخشی برنامه‌های تربیتی و آموزشی مدارس می‌انجامد.